Kronik Pelvik Ağrı (KPA) Nedir?
Kronik pelvik ağrı, pelvik bölgede 6 ay veya daha uzun süren, jinekolojik olmayan nedenlere bağlanabilen veya bağlanamayan ağrıdır. Kadınların %15-20'sini etkiler. Yaşam kalitesini önemli ölçüde düşürür. Dr. Zeynep Gökçeuslu, Antalya kliniğinde kronik pelvik ağrı yönetimi konusunda multidisipliner yaklaşım sunmaktadır.
Kronik Pelvik Ağrı Tanımı
Kriterler
- Süre: ≥6 ay
- Lokalizasyon: Pelvis (göbek altı, kasıklar, perine)
- Şiddet: Günlük aktiviteyi etkiler
- Jinekolojik olmayan neden: Veya neden bulunamaz
Prevalans
- Kadınların %15-20'si
- Üreme çağında daha yaygın
- Jinekoloji başvurularının %20'si
- Laparoskopi endikasyonlarının %40'ı
Kronik Pelvik Ağrı Nedenleri
1. Jinekolojik Nedenler (%40-50)
- Endometriozis (%15-20):
- En yaygın jinekolojik neden
- Adet döneminde artan ağrı
- Disparoni (ağrılı cinsel ilişki)
- İnfertilite
- Adenomiyozis:
- Rahim kasında endometrium
- Ağrılı, uzun, ağır adetler
- Pelvik yapışıklıklar:
- Cerrahi, enfeksiyon sonrası
- Organlar birbirine yapışır
- Kronik pelvik enflamatuar hastalık (PID):
- Geçmiş üst genital enfeksiyon
- Boru hasarı, yapışıklıklar
- Over kisti (komplike):
- Endometrioma
- Dermoid kist
- Torsiyon riski
- Miyom (fibroid):
- Büyük miyomlar
- Dejenerasyon
2. Üriner Nedenler (%15-20)
- İnterstisyel sistit (IC) / Ağrılı mesane sendromu:
- Kronik mesane iltihabı
- Sık, ağrılı idrara gitme
- Pelvik ağrı
- Tekrarlayan üriner enfeksiyonlar
- Üretral sendrom
3. Gastrointestinal Nedenler (%20-30)
- İrritabl bağırsak sendromu (IBS):
- En yaygın GI neden
- Karın ağrısı, şişkinlik
- İshal/kabızlık
- İnflamatuar bağırsak hastalığı (IBD): Crohn, ülseratif kolit
- Divertikülit
- Kronik kabızlık
4. Muskülos keletal Nedenler (%15-20)
- Pelvik taban miyaljisi:
- Hipertonik (gergin) pelvik taban kasları
- Trigger pointler
- Abdominal duvar ağrısı: Sinir tuzaklanması
- Piriformis sendromu
- Pubik simfizit
- Sakroiliak eklem disfonksiyonu
5. Nörolojik Nedenler (%10-15)
- Pudental nevralji:
- Pudental sinir irritasyonu/sıkışması
- Perine, vulva, rektum ağrısı
- Oturmakla artar
- İlioinguinal / iliohipogastrik nevralji
- Merkezi sensitizasyon: Kronik ağrıda sinir sistemi hassaslaşır
6. Psikolojik Faktörler (%30-50)
- Depresyon, anksiyete
- Geçmiş cinsel/fiziksel travma
- Somatizasyon
- Not: Primer neden olmayabilir ama kronik ağrıyı kötüleştirir
7. İdiyopatik (Neden Bulunamaz) (%30-40)
- Kapsamlı değerlendirme sonrası neden tespit edilemez
- Merkezi sensitizasyon, çoklu faktörler
Kronik Pelvik Ağrı Semptomları
- Ağrı karakteri:
- Künt, sızlayan
- Keskin, batıcı
- Kramp benzeri
- Basınç, ağırlık hissi
- Lokalizasyon: Pelvik bölge, kasıklar, bel, kalça
- Tetikleyiciler: Adet, cinsel ilişki, idrara gitme, defekasyon, egzersiz, oturma
- Eşlik eden semptomlar:
- Disparoni (ağrılı cinsel ilişki)
- Dismenore (ağrılı adet)
- İdrar semptomları (sıklık, aciliyet)
- Bağırsak semptomları (kabızlık, ishal)
- Yorgunluk
- Uyku bozukluğu
Kronik Pelvik Ağrı Değerlendirmesi
1. Detaylı Öykü
- Ağrı öyküsü:
- Başlangıç, süre
- Karakter, lokalizasyon
- Şiddet (VAS skala 0-10)
- Tetikleyiciler, hafifletici faktörler
- Adet ilişkisi
- Jinekolojik öykü: Adet, gebelik, doğum, cerrahi, enfeksiyon
- Sistem sorgusu: Üriner, GI, muskuloskeletal
- Psikolojik öykü: Depresyon, travma
- Önceki tedaviler: Ne denendi, sonuç ne?
2. Fizik Muayene
- Karın muayenesi: Hassasiyet, kitle, Carnett testi (abdominal duvar ağrısı)
- Pelvik muayene:
- Vulvar hassasiyet (vulvod ini)
- Vajinal hassasiyet
- Serviks hareketi ağrısı (PID)
- Adneksiyal hassasiyet, kitle
- Pelvik taban kas tonusu, trigger pointler
- Rektal muayene: Rektal hassasiyet, kitle
3. Laboratuvar
- Tam kan sayımı
- Sedimantasy on, CRP (enflamasyon)
- İdrar analizi, kültür
- Vajinal kültür, STI taraması
- CA-125 (endometriozis yüksek olabilir)
4. Görüntüleme
- Pelvik ultrason (transvajinal):
- Over kisti, miyom
- Adenomiyozis
- Endometrioma
- MR:
- Derin endometriozis
- Adenomiyozis
- Pelvik kitle
- CT: GI patoloji
5. İleri Tetkikler (Gerekirse)
- Laparoskopi (tanısal):
- Altın standart
- Endometriozis, yapışıklık görülür
- Tedavi de yapılabilir (cerrahi)
- Endikasyon: Tedaviye dirençli ağrı
- Sistoskopi: İnterstisyel sistit
- Kolonoskopi: IBD, tümör
Kronik Pelvik Ağrı Tedavisi
Multidisipliner Yaklaşım
- Jinekoloji
- Üroloji
- Gastroenteroloji
- Fizik tedavi
- Psikiyatri/psikoloji
- Ağrı yönetimi uzmanı
1. İlaç Tedavisi
Ağrı Kesiciler
- NSAİD (ibuprofen, naproksen): Birinci basamak
- Parasetamol
- Opioidler: Son seçenek (bağımlılık riski)
Hormonal Tedavi (Endometriozis, Adenomiyozis)
- Kombine oral kontraseptifler (KOK): Sürekli kullanım
- Progestinler: Dienogest, medroksiprogesteron
- GnRH agonistleri: Leuprolid (geçici menopoz)
- Danazol, Aromataz inhibitörleri: İkinci basamak
Nöropatik Ağrı İlaçları
- Gabapentin, Pregabalin: Sinir ağrısı
- Trisiklik antidepresanlar (Amitriptilin): Düşük doz, ağrı modülasyonu
- SNRI (Duloksetin): Ağrı + depresyon
Kas Gevşeticiler
- Pelvik taban spazmı için
- Diazepam (vajinal suppozituar)
2. Pelvik Taban Fizyoterapisi
- En önemli non-farmakolojik tedavi
- Manuel terapi, trigger point baskısı
- Biofeedback
- Germe egzersizleri
- %60-70 ağrı azalması
3. Cerrahi Tedavi
Laparoskopik Cerrahi
- Endikasyon: Endometriozis, yapışıklıklar
- Prosedürler:
- Endometriozis eksiz yonu/ablasyonu
- Yapışıklık çözme (adheziyolizis)
- Over kisti eksizyonu
- Başarı: %60-80 ağrı azalması
- Nüks: %20-50 (5 yıl)
Histerektomi
- Adenomiyozis, dirençli endometriozis
- Son seçenek
- %70-80 ağrı azalması
- Uyarı: Nedeni non-jinekolojikse ağrı devam edebilir
Sinir Blokajı / Ablasyonu
- Pudental sinir blokajı
- İlioinguinal sinir blokajı
- Geçici (anestezik) veya kalıcı (nöroliz)
- Seçilmiş vakalar
4. Psikolojik Tedavi
- Bilişsel davranışçı terapi (CBT): Ağrı algısı, baş etme
- Mindfulness, meditasyon
- Gevşeme teknikleri
- Cinsel terapi: Disparoni varsa
- %40-60 ağrı azalması
5. Tamamlayıcı Tedaviler
- Akupunktur
- Yoga
- Masaj
- TENS (transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonu)
- Kanıt sınırlı ama bazı hastalarda faydalı
Kronik Pelvik Ağrı Tedavi Algoritması
- Değerlendirme: Kapsamlı öykü, muayene, tetkikler
- Birinci basamak:
- NSAİD + hormonal tedavi (endometriozis şüphesi)
- Pelvik taban fizyoterapisi
- Psikolojik destek
- 3-6 ay deneme
- İkinci basamak:
- Nöropatik ağrı ilaçları
- İleri görüntüleme (MR)
- Laparoskopi (tanı + tedavi)
- Üçüncü basamak:
- GnRH agonistleri
- Sinir blokajı
- Histerektomi (son seçenek)
Kronik Pelvik Ağrı Prognoz
- Tam iyileşme nadir (%20-30)
- Çoğu hasta kısmi iyileşme (%50-70 ağrı azalması)
- Yaşam kalitesi artışı
- Kronik durum, yönetim gerekir
- Gerçekçi beklenti önemli
Kronik Pelvik Ağrı Yönetimi Maliyeti 2026
- İlaç tedavisi: Aylık (orta)
- Pelvik taban fizyoterapisi: Orta (seans bazlı)
- Laparoskopi: Yüksek
- Psikolojik terapi: Orta (seans bazlı)
- Detaylı bilgi: 0532 723 44 07
Sık Sorulan Sorular
Kronik pelvik ağrının nedeni bulunabilir mi?
%60-70 vakada neden bulunur. %30-40 idiyopatik (neden bulunamaz).
Tedavi ile ağrı tamamen geçer mi?
Tam iyileşme %20-30. Çoğu hasta %50-70 ağrı azalması ile yaşam kalitesi artar.
Laparoskopi şart mı?
Hayır. Dirençli ağrıda tanı + tedavi için. İlk basamak değil.
Psikolojik tedavi işe yarar mı?
Evet, %40-60 ağrı azalması. Ağrı algısı ve baş etme iyileşir. Multidisipliner yaklaşımın önemli parçası.