HRT (Hormon Replasman Tedavisi) Nedir?
HRT, menopozda azalan östrojen ve progesteron hormonlarının ilaçlarla yerine konmasıdır. Menopoz semptomlarını giderir ve uzun dönem sağlık risklerini azaltır. Dr. Zeynep Gökçeuslu, Antalya kliniğinde bireyselleştirilmiş HRT uygulamaları yapmaktadır.
HRT Bileşenleri
1. Östrojen
- Ana hormon
- Sıcak basması, vajinal kuruluk tedavisi
- Kemik kaybını önler
- Türleri: Estradiol (en yaygın), konjuge östrojen, estriol
2. Progesteron
- Rahim kanserini önler (östrojen endometriumda hiperplazi yapar)
- Sadece rahmi olan kadınlar için gerekli
- Histerektomi sonrası sadece östrojen yeterli
- Türleri: Mikronizelöstro jen, didrogesteron, medroksiprogesteron
3. Testosteron (İsteğe Bağlı)
- Cinsel isteksizlik tedavisi
- Enerji artışı
- Düşük dozlarda
HRT Formları
1. Oral (Tablet)
- En yaygın
- Günde 1 kez
- Avantaj: Kolay kullanım, HDL artırır
- Dezavantaj: Karaciğerden geçer, tromboz riski hafif yüksek
2. Transdermal (Yama)
- Haftalık veya 2 günde bir değişir
- Karın veya kalçaya yapıştırılır
- Avantaj: Karaciğeri atlar, tromboz riski düşük, stabil hormon seviyesi
- Dezavantaj: Cilt irritasyonu
3. Jel
- Günlük kola/karna sürülür
- Avantaj: Doz ayarlanabilir, karaciğeri atlar
- Dezavantaj: Transfer riski (temasa dikkat)
4. Vajinal (Lokal)
- Krem, tablet, halka
- Sadece vajinal semptomlar için
- Sistemik etki minimal
- Progesteron gerekmez
HRT Rejimleri
1. Siklik (Sıralı) Rejim
- Östrojen sürekli + progesteron ayda 12-14 gün
- Adet benzeri kanama olur (planlı)
- Perimenopoz ve erken postmenopozda
2. Sürekli Kombine Rejim
- Östrojen + progesteron her gün
- Kanama yok (6 ay sonra)
- Geç postmenopozda (>1 yıl)
- En popüler
3. Sadece Östrojen
- Histerektomi sonrası
- Progesteron gerekmez
HRT Faydaları
Kısa Dönem (Semptomlar)
- Sıcak basması: %80-90 azalma
- Gece terlemeleri: Kaybolur
- Uyku kalitesi: İyileşir
- Vajinal kuruluk: Tamamen düzelir
- Cinsel ilişki ağrısı: Kaybolur
- Ruh hali: İyileşir
- Enerji: Artar
Uzun Dönem
- Osteoporoz: Kemik kaybını %50-70 azaltır, kırık riskini düşürür
- Kolorektal kanser: Risk %30 azalır
- Diyabet: Risk azalır
- Yaşam kalitesi: Artar
HRT Riskleri
Meme Kanseri
- Östrojen + progesteron (5+ yıl): Hafif artış (1000 kadında 4-6 vaka)
- Sadece östrojen: Risk artışı yok veya azalma
- <5 yıl kullanım: Risk minimal
- Bağlam: Obezite, alkol daha fazla risk yaratır
Kardiyovasküler
- <60 yaş veya menopozdan <10 yıl: Koruyucu veya nötr
- >60 yaş veya >10 yıl geçmiş: Hafif risk artışı
- "Timing hypothesis": Erken başlanırsa koruyucu
Tromboz (Pıhtı)
- Oral östrojen: Hafif artış (1000 kadında 1-2 vaka)
- Transdermal: Risk artışı yok
- Sigara içenler, obezler daha riskli
İnme
- Hafif artış (yaşla orantılı)
- 60 altında mutlak risk düşük
HRT Başlama
İdeal Adaylar
- <60 yaş
- Menopozdan <10 yıl geçmiş
- Orta-ağır vazomotor semptomlar
- Osteoporoz riski yüksek
- Kontrendikasyon yok
Başlangıç Dozu
- En düşük etkili doz
- Örnek: Estradiol 1 mg + didrogesteron 10 mg
- 3 ay sonra değerlendirme
- Gerekirse doz ayarı
Ne Kadar Süre?
- Semptomlar için: 2-5 yıl (gerektiği kadar)
- Osteoporoz için: Daha uzun (risk-fayda sürekli değerlendir)
- Kesin kural yok
- Bireysel karar
HRT Takibi
- İlk 3 ay: Kontrol (yan etki, doz ayarı)
- Sonra 6-12 ayda bir
- Yıllık mamografi
- Smear testi (3-5 yılda)
- Kan basıncı, kilo
- Lipid profili
HRT Yan Etkileri
İlk Aylarda (Geçici)
- Göğüs gerginliği
- Baş ağrısı
- Mide bulantısı
- Şişkinlik
- Düzensiz kanama
- Genellikle 3 ay içinde düzelir
Kalıcı Yan Etkiler (Nadir)
- Kilo alma (5%)
- Baş ağrısı (migren tetikleyebilir)
- Ruh hali değişiklikleri
HRT Kesme
Ne Zaman?
- Semptomlar geçti
- Riskler faydalardan fazla
- Kişisel tercih
Nasıl?
- Kademeli azaltma: Önerilir (rebound semptom az)
- Aniden kesme: Semptomlar geri dönebilir
HRT Alternatifleri
- Biyoeşdeğer hormonlar (BHRT)
- SERM (Selective Estrogen Receptor Modulator) - osteoporoz için
- Tibolon
- Non-hormonal ilaçlar
HRT Maliyeti 2026
- İlaç maliyeti aylık
- Kontrol muayeneleri
- Testler
- Detaylı bilgi: 0532 723 44 07
Sık Sorulan Sorular
HRT kanser yapar mı?
Uzun süreli kullanım (>5 yıl) meme kanseri riskini hafif artırır, ama mutlak risk düşük. <5 yıl minimal risk.
HRT kilo aldırır mı?
Genellikle hayır. Menopoz kilo aldırır, HRT değil. Hatta metabolizmayı iyileştirebilir.
HRT ömür boyu kullanılabilir mi?
Teorik olarak evet, ama risk-fayda sürekli değerlendirilmeli. Çoğu kadın 5-10 yıl kullanır.
HRT bırakınca semptomlar geri dönür mü?
Bazı kadınlarda dönebilir. Kademeli kesme önerilir.